.jpg)
.jpg)
Kanada'nın Quebec eyaletindeki Terrasse-Vaudreuil kasabası, ağaçları hak sahibi canlı varlıklar olarak tanıyan tarihi bir karar aldı. Belediye meclisinin oybirliğiyle kabul ettiği düzenleme, ağaçların yaşama, büyüme ve yenilenme haklarını güvence altına almayı amaçlıyor
Kanada'nın Quebec eyaletinde bulunan ve yaklaşık 2 bin kişinin yaşadığı Terrasse-Vaudreuil kasabası, ağaçları hak sahibi canlı varlıklar olarak tanıyan bir karar kabul etti. Belediye meclisinin 9 Haziran'da oybirliğiyle onayladığı düzenlemeyle ağaçların "yaşama, doğal biçimde büyüme, bütünlüğünü koruma ve yenilenme hakkı" olduğu resmen ilan edildi.
Independent'ın aktardığına göre Montreal'in yaklaşık 64 kilometre batısında yer alan kasaba, karar kapsamında mevcut çevre ve imar düzenlemelerini gözden geçirecek. Amaç, ağaçların korunmasını güçlendirmek ve kesilmeleri durumunda yerlerine yenilerinin dikilmesini sağlamak.
Belediye Başkanı Michel Bourdeau, kararın ekonomik kalkınmayı engelleyeceğini düşünmediğini belirterek ağaçların iklim değişikliğiyle mücadelede kritik rol oynadığını söyledi.
“Ağaçlar gerçek bir yeşil altyapı”
Kasabanın son yıllarda üç kez sel felaketi yaşadığını hatırlatan Bourdeau, ağaçları "en büyük müttefikleri" olarak tanımladı.
Bourdeau, "Ağaçlar gerçek bir yeşil altyapıdır. Kentsel ısı adalarını azaltmaya, hava kalitesini iyileştirmeye, su kaynaklarını yönetmeye ve biyolojik çeşitliliği korumaya yardımcı olurlar" dedi.
Belediye başkanı ayrıca Quebecli yönetmen André Desrocher'in Des arbres et des arts (Ağaçlar ve Sanat) adlı belgeselinin toplumda farkındalık yarattığını ifade etti. Bourdeau'ya göre film, birçok kişiyi ağaçların nefes alan ve kök sistemleri aracılığıyla birbirleriyle etkileşim kuran canlı varlıklar olduğuna ikna etti.
"Ağaç insan gibidir. Nefes alır, yaşar, su içer. Bizi pek çok şeyden korur" diyen Bourdeau, ağaçların yalnızca çevresel değil toplumsal bir değer de taşıdığını vurguladı.
Düzenlemeye göre Terrasse-Vaudreuil, ağaçların "yaşama, doğal biçimde büyüme, bütünlüğünü koruma ve yenilenme hakkına" sahip olduğunu ilan etti (Google Street View)
Kanada'da bir ilk
Kararı destekleyen Uluslararası Doğa Hakları Gözlemevi, Terrasse-Vaudreuil'in Evrensel Ağaç Hakları Bildirgesi'ni imzalayan Kanada'daki ilk belediye olduğunu açıkladı.
Çevre örgütleri tarafından hazırlanan bildirge, dünya üzerindeki yaşamın ağaçların varlığına bağlı olduğunu, insanların ağaçlarla "kardeşlik ve dayanışma" içinde hareket etmesi gerektiğini ve ağaçların ortak bir insanlık mirası olarak görülmesi gerektiğini savunuyor.
Uluslararası Doğa Hakları Gözlemevi Başkanı Yenny Vega Cardenas ise ağaçların "öz değere" ve "duyusal algılara" sahip olduğunu söyledi. Cardenas, bunun duygulara değil, çevreyi algılama ve tepki verme kapasitesine işaret ettiğini belirtti.
Doğaya hak tanıma hareketi büyüyor
Ağaçlara hak tanınması, son yıllarda dünyada giderek güçlenen "doğa hakları" hareketinin bir parçası olarak görülüyor. Bu yaklaşım, nehirler, ormanlar ve ekosistemlerin yalnızca korunması gereken kaynaklar değil, aynı zamanda hukuken korunabilecek hak sahibi varlıklar olduğunu savunuyor.
Kanada'da bunun en dikkat çekici örneklerinden biri Quebec'teki Magpie Nehri oldu. Nehre 2021 yılında bölgesel yönetim ile Ekuanitshit Innu Konseyi tarafından yasal kişilik statüsü tanınmıştı.
Çevre hukuku alanında çalışan Ecojustice kuruluşundan avukat Karine Peloffy, Terrasse-Vaudreuil'in kararını "çok umut verici bir adım" olarak değerlendirdi.
Peloffy, "Şirketlerin yasal kişiliğe ve çeşitli haklara sahip olduğunu biliyoruz. Oysa şirketler canlı varlıklar değil. Bu nedenle doğanın belirli unsurlarına hak tanınması fikri artık daha fazla tartışılıyor" dedi.
Böylelikle; 9 Haziran 2026'da belediye meclisi tarafından oy birliğiyle kabul edilen bu kararla birlikte kasaba, "Evrensel Ağaç Hakları Bildirgesi"ni imzalayan Kanada'daki ilk belediye oldu. Belediye Başkanı Michel Bourdeau, ağaçların kök sistemleriyle iletişim kuran canlılar olduğunu vurgulayarak "Bir ağaç insan gibidir; nefes alır, yaşar, su içer ve bizi her türlü şeyden korur" ifadelerini kullandı.
Kararın Gerekçesi ve İlham Kaynağı
• Doğal Afetler: Yaklaşık 2 bin nüfuslu bu küçük kasaba, son yıllarda üç kez ciddi sel felaketi yaşadı. Ağaçlar, iklim kriziyle mücadelede kasabanın "en büyük müttefiki" ve yeşil altyapısı olarak görülüyor.
• Belgesel Etkisi: Kasaba halkı ve yönetimi, yönetmen André Desrochers'in ağaçların kendi aralarındaki iletişimi anlatan “Des arbres et des arts” (Ağaçlar ve Sanat) filminden ilham alarak harekete geçti.
Ağaçlara Tanınan Temel Haklar
Kabul edilen bildirgeye göre ağaçların şu yasal hakları olduğu ilan edildi:
• Yaşam hakkı
• Doğal büyüme hakkı
• Fiziksel bütünlüğünü koruma hakkı
• Yenilenme hakkı
Pratik Sonuçları Nedir?
Bu sembolik ve yasal adımın ardından kasaba yönetimi, mevcut tüm imar ve çevre yönetmeliklerini yeniden inceleyeceğini duyurdu. Bundan sonra kasaba sınırları içinde bir ağacın kesilmesi kurallara bağlanacak, kesilen ağaçların yerine yenilerinin dikilmesi zorunlu hale getirilecek ve bölgedeki ağaç varlığı (yeşil örtü) sıkı bir koruma altına alınacaktır.
Ayrıca Uluslararası Doğa Hakları Gözlemevi (International Observatory of Nature's Rights) gibi çevre örgütleri, bu kararın şirketlerin yasal kişilik kazanabildiği bir dünyada canlı varlıkların haklarını savunmak adına dünya çapında bir örnek teşkil etmesini umuyor.
Belediye Başkanı’ndan iklim vurgusu
CBC'nin ulaştığı karar, yaklaşık 2 bin sakini olan kasaba tarafından 9 Haziran'da kabul edildi.
Belediye Başkanı Michel Bourdeau yayın kuruluşuna, kararın meclis üyeleri tarafından oy birliğiyle kabul edildiğini ve planın kalkınmayı engellemek gibi herhangi bir soruna yol açmasını beklemediğini söyledi.
Yeni karar uyarınca kasaba, ağaçların korunmasını veya kesilmeleri durumunda yerine yenilerinin dikilmesini sağlamak adına mevcut kural ve yönetmeliklerini gözden geçirecek.
Son yıllarda üç kez sel basan kasabanın belediye başkanı Bourdeau, ağaçların iklim değişikliğiyle mücadelede "en büyük müttefikleri" olduğunu belirtti:
"Ağaçlar gerçek bir yeşil altyapıdır."
"Kentsel ısı adalarını azaltmaya, hava kalitesini iyileştirmeye, değerli su kaynaklarını yönetmeye ve biyolojik çeşitliliği korumaya yardımcı olurlar."
Bourdeau, Quebecli sinemacı André Desrocher'in Des arbres et des arts (Ağaçlar ve Sanat) filmiyle toplumu harekete geçmeye teşvik ettiğini ekledi. Ona göre film, vatandaşları ağaçların nefes alan ve kök sistemleri aracılığıyla birbirleriyle iletişim kurabilen canlı varlıklar olduğuna ikna etti.
Bourdeau, "Bir ağaç insan gibidir" dedi. "Nefes alır, yaşar, su içer. Bizi her türlü şeyden korur."
Uluslararası Doğa Hakları Gözlemevi, kasabanın hem Quebec'te hem de Kanada'da, çevre grupları tarafından öncülük edilen uluslararası bir girişim olan Evrensel Ağaç Hakları Bildirgesi'ni imzalayan ilk belediye olduğunu söylüyor.
Girişimin üç temel maddesi, dünyadaki yaşamın ağaçların varlığına bağlı olduğunu, insanların onlarla "kardeşlik ve dayanışma" içinde hareket etmesi gerektiğini ve ağaçların canlı varlıklar ve ortak bir insanlık değeri olduğunu öne sürüyordu.
Uluslararası Doğa Hakları Gözlemevi Başkanı Yenny Vega Cardenas, CBC'ye ağaçların "öz değeri" ve "duyusal algıları" olduğunu söyledi. Açıklayarak, "Duygular değil, duyular" dedi.
Ona göre ağaç hakları bildirisi, dünya genelinde nehirler ve diğer doğal alanlara haklar verilmesini sağlayan aynı çabanın bir parçası.
Örneğin Kanada'da, Quebec'teki Magpie Nehri'ne 2021'de bölgesel bir hükümet ve Ekuanitshit Innu Konseyi tarafından yasal kişilik tanınmıştı.
Ecojustice'den avukat Karine Peloffy, ağaçların haklarının tanınması kararını "çok umut verici bir hareket" diye niteledi.
CBC'ye, "Şirketlerin yasal kişiliğe ve haklara sahip olduğunu biliyoruz ve kesinlikle canlı değiller" diye konuştu. "Yani bazı cansız şeyler yasal kişiliğe sahip olabiliyorsa, canlı varlıkların da aynı şekilde yasal kişiliğe sahip olmasını engelleyen ne var?"
Kaynak: Independent, Oksijen
.png)
